Vergroenen van een steeg

De Damwijk in Antwerpen is een buurt met veel sociale woningen, met amper groene plekjes. Naast het buurthuis lag een verloederd stukje grond. Het steegje lag er niet alleen kaal bij, het was ook een magneet voor wildplassers en sluikstorters. Daar wilden bewoners iets aan doen.

Samen met de buurtbewoners gingen we participatief aan de slag om het groenperceel te ontwerpen en aan te leggen. We gingen hiervoor een partnerschap aan met Klimplant en Woonhaven. Het plan vind je bovenaan dit artikel. Hun inspanningen resulteerden in een groene oase met planten, bankjes en – een kwestie van sociale controle – verlichting. Er kwam een speeltuig – ook die zijn in de Damwijk bijzonder zeldzaam. We wilden zoveel mogelijk ideeën op een klein terrein samenbrengen. (Zie ook artikel in het Nieuwsblad.)

Het groenperceel is nu een oase van rust, verbinding, koelte en zuurstof voor de buurt. Door samen te werken aan het groenperceel voelen buurtbewoners zich betrokken en voelen ze zich verantwoordelijk om de plek mee te onderhouden. Het groenperceel werkt ook aanstekelijk. Verschillende buurtbewoners die eraan meewerkten legden geveltuintjes aan bij hun eigen woning.

Dit was een eerste proefproject. Tot nu toe een groot succes ondanks de bezorgdheden voor overlast, sluikstort en vandalisme.

Circulaire consumptie: repaircafés

In 2024 organiseerden we in Buurtwerking Elegast twee repaircafés. Mensen konden er hun kapotte spullen laten herstellen door techniekers uit de buurt. Per repaircafé herstellen we ongeveer 40 toestellen, 60% van de binnengebrachte spullen. Op die manier verkleinen de buurtbewoners de afvalberg en drukken ze hun kosten.

We gingen het gesprek aan met de buurtbewoners wat de impact hiervan is op het klimaat, zoals hoeveel CO₂ er wordt uitgespaard en op welke manier zij naar consumptie kijken. Ook in de komende jaren blijft Elegast repaircafés organiseren.

Duurzame mobiliteit: fietsen

We horen van veel buurtbewoners dat ze vastlopen op fietsen: een betaalbare fiets vinden, leren fietsen, betaalbare herstellingen en een veilige stallingsplek. De stap naar herstel is groot. Buurtbewoners kopen eerder een nieuwe fiets van slechte kwaliteit dan een degelijke fiets die nog hersteld moet worden. Vanuit die signalen willen we fietsen als duurzaam vervoersmiddel zo laagdrempelig en betaalbaar mogelijk maken voor een brede doelgroep.

Via verschillende activiteiten zoals fietscafés, herstelworkshops en ‘Damplein fietsfestijn’ werd fietsen aantrekkelijk gepromoot in samenwerking met vele partners. Dit dankzij de middelen van de Burgerbegroting.

Zie ook artikel in het Nieuwsblad

Daarnaast werden ook 2 mobiele fietsherstelposten (Pipette D’AMvers) gemaakt voor een gratis herstel van de eigen fiets.

We horen dat veel mensen onbekend zijn met het fietslandschap. Het aanbod van fietsen voor mensen met een kleinere portemonnee is eerder beperkt. Daarom stelden we een ‘sociale fietskaart’ op met een overzicht waar mensen terecht kunnen om te leren fietsen, een fiets te kopen of te huren, te laten herstellen en veilig te stallen. Dit telkens budgetproof. We verspreiden de sociale fietskaart naar organisaties om het aanbod breed bekend te maken. Bekijk en verspreid mee de sociale fietskaart.

We riepen daarnaast ook het Antwerps fietsoverleg in het leven om de krachten te bundelen om fietsdrempels te verlagen.

Duurzame voeding: buurtkeuken

Buurtbewoners gaven aan dat ze samen willen eten, liefst zo betaalbaar mogelijk. Want samen eten en koken werkt verbindend. We experimenteerden met een buurtkeuken met een vrije bijdrage. Zo geven we de mensen de kans om mee aan te sluiten, maar toch een bijdrage te leveren naar hun budget. We koken met voedseloverschotten en geven inspiratie om plantaardig te koken. Zo bieden we duurzame voeding op een laagdrempelige en betaalbare manier aan de buurtbewoners. Wegens groot succes en op vraag van de buurtbewoners gaat dit nu elke maand door in de buurtwerking.

Elegast start binnenkort een mobiele keuken om tot bij mensen te komen die niet bij het buurthuis geraken. Hiermee willen ze nieuwe buurtbewoners betrekken en inspireren.

Het vervolg: een podcast

Ook in de toekomst willen we blijven inzetten op het klimaatthema en inspelen op de noden van de buurt. Tijdens het project kregen we de kans om heel interessante gesprekken te voeren met de buurtbewoners rond het thema. Daarom besloten we om een podcast te maken!

Daarmee versterken we de weinig gehoorde stem van mensen in een maatschappelijk kwetsbare positie in het klimaatdebat: op een positieve manier vanuit de kracht van de buurt. De podcast is volop in ontwikkeling. Momenteel zijn de eerste opnames achter de rug. We merken dat we het gesprek gemakkelijker kunnen voeren door de acties van het afgelopen jaar.

Wil je meer weten over de kijk van de buurtbewoners van den Dam op het klimaat? De podcast wordt gelanceerd in oktober 2025. Stay tuned en hou onze socials in de gaten!

Dit project kwam tot stand via heel fijne samenwerkingen. In de eerste plaats natuurlijk Buurtwerking Elegast Den dam maar daarnaast ook Klimplant, Woonhaven, Burgerbegroting, district Antwerpen, Velt, De Brug vzw, Brakfiets, de fietsschool, SAAMO Antwerpen stad, Pro Velo, De Nomaad, Cyclo Brussel, Axi vzw, Beweging.net, …